Twee
verhalen deze keer: een persoonlijk verhaal en mijn confrontatie met
elektriciteit in Kenia en een theoretisch artikel over Kenia en
energievoorziening.
Een persoonlijk verhaal.
Ja
, waarom ineens hier
een verhaal over elektriciteit? Het is simpel: wanneer je er zelf mee
geconfronteerd wordt (of beter een gebrek eraan ) begin je wat klaarder te kijken op de
problematiek. Alhoewel ik allerminst een
energiedeskundige of economist bent, is het voor mij na wat opzoekingswerk
veel duidelijker.
Mijn confrontatie
met de Keniaanse elektriciteitsproblematiek begon , wanneer ik me twee jaar geleden vestigde in Utange waar in bepaalde delen geen elektriciteit aanwezig
was.
Dan maar een aanvraag
doen en een betaling uiteraard (zo’n 32000 shillings=
320 euro ), al een som die voor velen
onbetaalbaar is.
Dan wat geduld
oefenen want de palen waren niet voorradig ( zie hieronder - corruptiezaak Treated Tumber Products) vermits sommigen
toch wat wilden verdienen op de aanschaf en de import.
Na zo’n 6 maanden
wachten en na wat bezoeken aan de KPLC en het aflopen van contacten kregen we
eindelijk elektriciteit .Wij, uiteraard erg blij en ...
geimponeerd door de bezwete en geblokte arbeiders die
dit zware graafwerk zonder problemen afwerkten.
De kabels waren er
maar nog geen elektriciteit en de nacht daarop werden de kabels reeds gestolen. Samenloop van omstandigheden of handlangers
binnen KPLC?
We hebben er het
raden naar. Maar gelukkig werden ze hersteld en doorgetrokken zodat ook de
school achter ons elektriciteit had.
Zo, nu konden we
genieten van elektriciteit, met de nodige blackouts
uiteraard, soms zelfs dagen. Maar ja, daar moet je mee leven.
Maar wat een
prijzenslag : op dit ogenblik betaal ik even veel aan elektriciteit ( hier
zonder verwarming) als in Belgie (met verwarming)
11000 shilling of 110 euro per maand.
Zelfs de hotels
aan de kust protesteren tegen de stijging die hun winsten wel eens kunnen
aantasten en dreigen met een gezamenlijke windenergieinstallatie.
Tot voor drie
weken had ik dus (weliswaar dure) elektriciteitsvoorziening.
Maar dit was
buiten de dradenmaffia gerekend die terug actief werd in de wijk.
Nadat zij (of handlangers in KPLC) de transformer van
de wijk hadden onklaar gemaakt, begonnen ze tijdens de nacht kabels te stelen.
De maatschappij
weigerde om de kabels te herstellen waardoor de gehele wijk in het duister werd
gedompeld...Wat de dieven nog meer gelegenheid gaf om draden te stelen
natuurlijk.
Contacten in de
wijk werden gelegd (oa met een councillor
= gemeenteraadslid ).
De councillor
schreef een brief naar oa KPLC met de vraag om de elektriciteitsvoorziening
te herstellen. We bleven zo dagen verstoken van informatie behalve geruchten dat we
eerst de dieven moesten zien te pakken voor KPLC de kabels terug zou placeren en dat de wijk te weinig consumeerde om het herplaceren van kabels rendabel te maken.
Na verschillende
telefoontjes naar de maatschappij, waar beloofd werd dat het in orde zou
gebracht worden, begon ik het op mijn zenuwen te krijgen want er werd me niet
alleen informatie (televisie, internet, radio,...)
ontzegd maar ook veiligheid... terwijl ik betaald had voor
elektriciteitsvoorziening.
Ik begon dan maar
in de wijk aan de palen pamfletten te hangen: No Power No security
Stima sasa (elektriciteit
nu) For our children :
power and security,... KPLC enough is enough ...en kalkte ook een
plaatselijke container vol.
( zie foto) Alhoewel ze van
“wazungu” veel gekke dingen gewoon zijn, ging dit wel
heel erg ver. Sommige kinderen riepen me na : “Mzungu
stima” en “mister enough is enough”. Maar blijkbaar
stonden ze toch wel sympathiek tov
de acties.
Toch nog geen reacties
De publicatie van
de brief in The Standard
van 10/09/2008 bleek de doorbraak. ( zie hieronder) Terwijl ik fotocopies van het artikel hing in de wijk, kwamen de mannen van KPLC de
kabels herstellen.... Welke belangen hebben er
gespeeld? We hebben er het raden naar.
Een paar dagen later,
op 16 september, verscheen een brief van een zekere Kevin Sang, Corporate Communications officer
KPLC, in The Standard zeggende dat wat “ Mr.
Later werd ik,
samen met drie andere buurtbewoners, uitgenodigd in de ommuurde riante woning
(met zwembad) van de plaatselijke councillor
die betoogde dat de politie wist wie de dieven en de verhandelaar
waren maar dat ze geen bewijzen hadden
en dat de metaalhandelaar de ‘juiste contacten” had, waardoor het moeilijk was
voor de politie om in te grijpen en ons aanraadde om een vigilante op te
richten vermits KPLC toch ook “onze maatschappij” was en we er waren om haar te
beschermen.
Hij wist zelfs te
vertellen hoeveel de dieven kregen: 300 shilling per kilo. (sic) Ondertussen
kunnen we al een aantal dagen genieten van elektriciteit en ik kan u verzekeren : het is een verademing na drie weken duisternis.
Ik ben nu bekend
in de wijk als Chief Stima.....
Letter to The Nation and The Standard
While KGen and KPLC are fighting over money, while prices for electricty nearly doubled this month and the consumer can't
nearly afford electricity anymore ...we the people of Utange
are confronted with another policy of the KPLC. Let me first introduce myself.
I am a Belgian teacher on retirement and live with my Kenyan wife in Utange ( Bamburi).
It is a nice area
with nice, but poor people. So not a wazungu-area. Since we bought a house there we
succeeded to have installed electricity and prolonge
the cables of the electricity. Besides my
house and also that of the neighbours and a school a little
further have now since 2 years electricity.
Already in the
beginning there was stealing of the cables,but it was
repared and we thought already then that some people
of KPLC must be implicated because they were the only who could react so fast
after the day they placed the cables. Recently everything began again: first
the thieves deconnect the > transformer ( even during daytime) and during the night they steal the
cables. KPLC has a very strange policy: they don't repair the transformer or
replace the cables but let the thieves steal other cables. Now we (people of
area Pendua, Zimlat and Maweni) are already more than 2 weeks without electricity. KPLC
refuses to reinstall the cables.Till when? We don' t know. They don't give information.
My question is
a)doesn't KPLC know that without electricity on the
wires there is more possibility for the thieves to steal?Doesn't
KPLC know they can work in the complete dark more easily?
b) can they decide on their own that a whole area is deprived
of security and light?
c) are they not obliged by a contract to provide electricity?
d) are they not themself responsible
for security and control ( some of the thieves disguise (????) themselves as
KPLC-staff?)
e) is profit more important for KPLC than the security in a
whole area?
f) is this not the proof that KPLC doesn't understand anything
of Vision 2030? Or is Vision 2030 only meant to make the rich richer?
g) must we pay the bill now that we don't get electricity?
Dear sir, excuse me
for my
intervention as a non-kenyan but i
couldn't resist to write this letter to your paper.
problems who has to be resolved, especially for the poor areas
and the poor people. Excuse me also for my bad English....
We reported
naturally to KPLC (NC 2449128-08 and theft ref 1369094) and contacted a
councillor (Pius Chorongo Mbashu)
40479 Mombasa
0736942080
BETAALBARE EN MILIEUVRIENDELIJKE
ELEKTRICITEIT VOOR IEDEREEN IN KENIA NOG VERAF.
Terwijl de
bevolking nog steeds gebukt gaat onder de enorme stijging van de voedselprijzen
-met een inflatie van 27% deze maand – was het deze keer de beurt aan de
prijzen voor elektriciteit om te stijgen van de ene maand op de andere.
De 10% van de
bevolking in Kenia die kan genieten van
elektriciteit werd geconfronteerd met een verdubbeling (!) van de prijzen .
En dit terwijl de
prijzen reeds erg hoog zijn in Kenia (5x deze van
Zuid-Afrika).
Andermaal een
grote aderlating voor de huishoudens in Kenia, in dit geval de inkomens boven
de armoedegrens, die elektriciteit kunnen permitteren.
Het enige elektriciteitsbedelingsbedrijf KPLC ( Kenyan
Power and lighting company) verklaarde de verhoging door te wijzen op
het tekort aan water in de stuwdammen-
als gevolg van klimaatverandering en weinig regenval- waardoor men is moeten teruggevallen van hydro-elektricteit op andere vormen van elektriciteit vnl. De
duurdere Geothermo-elektriciteit . Ook de stijging van de olieprijzen speelde natuurlijk
mee.
Kenia heeft wel
een aantal andere hydro-projecten in de lade maar die
moeten nog opgestart worden.
Ondanks de winst
van KPLC (2,5 miljard shilling= 25 miljoen euro) werden de meerkosten dan maar
weer eens verhaald op de consument. Men kan zich verwachten aan duizenden
afsluitingen van elektriciteit wegens
wanbetaling in de ko;mende maanden.
Maar het tekort
aan water en de verhoging van de olieprijzen zijn niet de enige reden voor de
prijsverhoging.
Achterliggende
redenen zijn de privatisering van de maatschappij en de enorme corruptie binnen
de KPLC.
De privatisering
KPLC was een van
de 20 publieke maatschappijen, die in aanmerking kwamen voor privatisering na een akkoord met de Wereldbank in 1992 Op
aandringen van de Wereldbank en in ruil voor donorgeld van Europa, Duitsland ,
Japan en de Wereldbank zelf werd de KPLC gesplitst in twee maatschappijen , KenGEN die de krachtcentrales onder haar hoede kreeg en dus de produktie
( werd in 2005 voor 30% geprivatiseerd )
en KPLC die de distributie bleef houden ..
Erg winstgevend voor “transaction
advisors” en ander goedbetaald personeel die de
privatisering moesten begeleiden , maar niet voor de Keniaanse bevolking. Van de
belofte van de Wereldbank dat de consument goedkopere elektriciteit kon verwachten ,
kwam na al die jaren niets in huis . Ondanks het
vooruitzicht dat de corruptie zou stoppen werd deze nog versterkt.
Enkele
plaatselijke ondernemers en multinationals daarentegen
profiteerden wel van de privatisering.
Vermits Kenia
enkel 80% van de verdeelde elektriciteit
opgewekt wordt door het geprivatiseerde KenGen werden voor
de andere 20% van de elektrische
bevoorrading IPP’s (IPP’s- independent power producers ) ingeschakeld
"… the discovery of
geothermal power potential is expected to revive the country's ailing power
industry.
Vermits er slechts 10% van de bevolking kan
genieten van elektriciteit lag de markt hier open voor de multinationals.
Uiteraard wordt dit beperkt door het gebrek aan koopkracht bij de bevolking,
maar de energiebedrijven m
Dus die moet
gehaald worden bij degenen die wel elektriciteit kunnen permitteren.
Maar hiervoor
moeten de prijzen nog verder stijgen . Dezelfde consulting maatschappij geeft goede raad
aan de regering : “The government's immediate focus should be on improving
tariff levels to attract investment from
both local and international
companies”
De multinationals
dringen dus zelf aan op prijsstijgingen. Het chantagemiddel bij uitstek zijn
de investeringen waar Kenia zo’n behoefte aan heeft bij gebrek aan eigen middelen. KPLC
en de regering gaat daar meestal op in want dit is ook wat de plaatselijke
aandeelhouders verwachten : verhoogde dividenden.
Resultaat: de
privatisering leidt vooral tot een verhoging van de winst van binnenlandse maar
vooral buitenlandse investeerders.
Corruptie
De privatisering
is ook een godsgeschenk voor handige Keniaanse
“zakenmensen” met al of niet contacten in KPLC.
In het rapport van
de Marsgroep “ Looting
the KPLC” (zie www.psiru.org)wordt gewag gemaakt van
verschillende corruptiezaken die de KPLC miljarden heeft gekost:
-de aanschaf van elektriciteitspalen bij een Zuidafrikaanse maatschappij
Treated Tumber Products met uiteraard vertakkingen en vertegenwoordigers
in Kenia (www.marsgroupkenya.org)
- het creeren van waterschaarste in de stuwdammen om de prijs op
te drijven (het Nyanja-rapport).
- het oprichten
van IPP’s (soms i.s.m. met buitenlandse
bedrijven) die energie gaan leveren aan
KPLC aan
enorme prijzen dank
zij omkoperij van leidende krachten binnen
KPLC
De incompetentie
van de managers
Ook de
incompetentie en de onbetrouwbaarheid van de managers en andere leidende
figuren leidt tot verliezen.
De parastatalen,
zoals KPLC, met een enorm budget, zijn erg ook erg winstgevend op politiek vlak.
Streken, die
stemmen aanbrengen voor een bepaalde kandidaat worden door KPLC beloond anderen
bestraft door het al of niet ter
beschikking stellen van elektriciteit.. (The Standard Jostling for key
parastatal jobs - maart 2008)
Zo worden enkel “
politiek correcte managers “ benoemd die dansen naar de pijpen van politici en
die gemanipuleerd kunnen worden. Competentie komt dus zeker niet in de eerste
plaats.
Uiteraard worden deze aangesteld door
de president himself.
“ Access to
electricity is a determining factor in one’s position within society, and the
withholding of access to electricity, either through refusing. This gives the government
undue power over the circumstances of the fortunes of citizens, communities,
organisations, and businesses, resulting in an insidious form of patronage.” schrijft Tristen Taylor in Pambazuka.
Het is
hoogstwaarschijnlijk om die reden – en niet een
ideologische of economische – dat de distributie van elektriciteit gecentraliseerd blijft in KPLC en deze sector
nog niet
volledig geliberaliseerd is en het ditributiemonopolie
niet doorbroken.
Vandalisme
Een ander element
van verlies voor de maatschappij is het vandalisme (10% van de inkomsten) nl.het stelen van kabels en transformers , die daarna
eventueel geexporteerd worden. Hoogstwaarschijnlijk
zijn er ook krachten in KPLC , die samenwerken met de
dieven. O.a. security en onderhoud werd door KPLC uitbesteed
aan prive-maatschappijen met alle gevolgen vandien. Het melden van diefstal van kabels moet aan
verschillende diensten gemeld waarvan de ene dienst de verantwoordelijkheid op
de andere afwentelt.
In laatste
instantie legt de KPLC dan de verantwoordelijkheid en de controle bij de
consument door de eis aan de belaagde wijk te stellen om zelf “vigilantes” op
te richten van de wijk, indien ze terug elektriciteit willen.
Uiteraard is dat
enkel het geval voor armere wijken en regio’s vermits de
rijkere gecontroleerd worden door prive-
bewakingsfirma’s.
Conclusie
Het verhaal van de
elektriciteitsvoorziening in Kenia en in de meeste Afrikaanse landen is dus het
verhaal van de neo-globalisering:
-privatisering van de winsten en meer geld naar de
binnenlandse en buitenlandse aandeelhouders
-socialisatie van
de verliezen ( door corruptie, door stijging van de olieprijzen, door
diefstal,...) en het verhalen van de risico’s op de consument en de werknemer.
Zoals de Nation schrijft
op 24 juni
De winst in de
elektriciteitssector primeert op het algemeen belang nl.
het verschaffen van goedkope energie aan
betaalbare prijzen aan zoveel mogelijk Kenianen.
Dit doel is verder
af dan ooit met een Keniaanse regering die neo-globalisering en privatisering in het vaandel draagt.